Bể cá và an toàn trong nhà: điện, nước, tải trọng và trẻ nhỏ
Bốn bài trước của mục này nói những gì nên biết trước khi mua bể cá, công việc chăm hằng tuần và cách xử khi nước đục, khi nào nên thu nhỏ hoặc bỏ hẳn, và chuyện bể cá khi đi vắng hay mất điện. Bài này nói phần ít ai nhắc tới, dù nó là phần quan trọng nhất: một bể cá là một khối nước lớn cắm điện, đặt ngay trong nhà.
Mỗi lít nước nặng khoảng một ký. Một bể cỡ vừa cộng cả đá, sỏi, chân đế có thể nặng bằng một chiếc tủ lớn chất đầy đồ. Và nó nằm ngay cạnh ổ điện.
🔴 Điện gần nước: mấy nguyên tắc không được bỏ
- Dây điện phải có đoạn võng xuống thấp hơn ổ cắm trước khi đi lên. Nước chảy men theo dây sẽ nhỏ xuống ở điểm thấp nhất thay vì chảy thẳng vào ổ.
- Rút điện trước khi thò tay vào bể — thay nước, vớt cá, chỉnh đá. Đây là thói quen phải tập cho thành phản xạ.
- Ổ cắm đặt cao hơn mặt bể, không đặt ngay dưới bể hoặc sau lưng bể.
- Không dùng ổ cắm kéo dài đặt dưới sàn ngay cạnh bể; nếu phải dùng thì treo lên cao.
- Thiết bị nào bị ngấm nước thì bỏ hoặc nhờ thợ kiểm, không cắm thử để xem còn chạy không.
- Nhà có điều kiện thì hỏi thợ điện về thiết bị chống rò điện cho khu vực đó — đây là lớp bảo vệ thật, không phải chuyện thừa.
Nếu thấy tê tay khi chạm vào nước bể, đó là dấu hiệu rò điện: ngắt nguồn ngay từ cầu dao, không thò tay vào bể nữa, và gọi thợ.
Tải trọng: bể đặt lên cái gì
- Chân đế phải là loại chịu được tải, kê trên mặt phẳng và cân. Đừng đặt bể lên bàn thường, tủ thấp hay kệ lắp ghép.
- Mặt sàn cũng cần được tính, nhất là ở nhà nhiều tầng hoặc sàn gỗ. Bể lớn thì nên hỏi người có chuyên môn xây dựng trước khi đặt.
- Kiểm định kỳ xem chân đế có bị ẩm, mục, hoặc nghiêng không — chân đế ngấm nước lâu ngày yếu đi mà nhìn bên ngoài vẫn nguyên.
- Đặt bể tránh lối đi lại đông người và tránh chỗ cửa mở ra có thể va vào.
Nước tràn và rò rỉ
- Có khay hoặc tấm lót dưới bể để nước rò không ngấm thẳng xuống sàn.
- Không đổ nước quá sát mép; chừa một khoảng cho cá quẫy và cho lúc bơm chạy.
- Khi thay nước, khoá và kiểm ống trước; ống tuột trong lúc hút nước là sự cố rất hay gặp.
- Nhà chung cư thì rò nước còn ảnh hưởng tới căn dưới — đây là lý do nên chọn bể vừa phải và đặt nơi dễ kiểm.
- Kiểm keo dán các mép kính mỗi vài tháng; keo lão hoá là dấu hiệu cần thay bể trước khi có chuyện.
Kính vỡ và khi phải xử lý
Bể vỡ là tình huống hiếm nhưng nghiêm trọng. Chuẩn bị trước vài thứ:
- Biết chỗ ngắt điện khu vực đó, vì việc đầu tiên là cắt điện chứ không phải hốt nước.
- Cho người, nhất là trẻ nhỏ và thú nuôi, ra khỏi khu vực trước — sàn ướt đầy mảnh kính là chỗ rất dễ bị thương.
- Mang găng dày và đi giày kín khi dọn; dùng bìa cứng hốt mảnh lớn, mảnh nhỏ thì dùng khăn ẩm gom.
- Nếu có người bị cắt sâu hoặc chảy máu nhiều thì ép cầm máu và đi cơ sở y tế ngay.
Trẻ nhỏ và thú nuôi
- Trẻ nhỏ có thể đuối trong mực nước rất thấp; bể thấp hoặc chậu nước cảnh đặt dưới đất cần được che hoặc rào.
- Không để trẻ trèo lên chân đế; đây là cách làm nghiêng bể nhanh nhất.
- Nắp bể vừa giữ cá khỏi nhảy ra vừa ngăn mèo thò chân và ngăn đồ vật rơi vào.
- Thức ăn cá, thuốc xử lý nước và phụ gia phải cất cao, có nắp, ngoài tầm với — chúng là hoá chất, dù bao bì trông vô hại.
- Dạy trẻ không cho tay vào bể, và không cho bất cứ thứ gì vào bể.
Vệ sinh cho người chăm
Rửa tay kỹ sau mỗi lần thò tay vào bể hoặc thay nước. Không dùng chung xô, ống hút nước với việc bếp núc. Nếu tay có vết thương hở thì mang găng.
Nếu trong nhà có người bị bệnh về da hoặc có sức đề kháng yếu và hay chăm bể, hãy hỏi bác sĩ về những lưu ý riêng thay vì tự suy đoán.
Chọn bể theo mức bạn chịu được
Quy tắc thực tế: chọn kích thước mà bạn có thể xử lý một mình khi có chuyện. Bể càng lớn thì mọi rủi ro ở trên càng lớn theo, và việc chăm cũng nặng hơn.
Bài về những gì nên biết trước khi mua trong mục này bàn kỹ hơn phần chọn kích thước và chi phí vận hành.
Nói gọn lại
Cho dây điện võng xuống trước khi vào ổ, rút điện trước khi thò tay vào bể, đặt bể lên chân đế đủ chịu tải và trên mặt phẳng, có khay hứng dưới bể, và cất hoá chất ngoài tầm trẻ. Bể cá là một thứ đẹp trong nhà, chỉ cần nhớ rằng nó là nước, là điện và là khối lượng — cả ba đều cần được tôn trọng.