Đồng hồ cũ trong nhà: giữ, sửa, hay để yên

Ba bài trước nói chọn và đặt đồng hồ treo nhà, đồng hồ với nhịp thời gian trong nhà, và bảo dưỡng sửa chữa. Bài này nói một trường hợp riêng: cái đồng hồ cũ của người đi trước để lại.

Nó thường không chạy nữa, sửa thì tốn, bỏ thì tiếc. Và quyết định này không chỉ là chuyện tiền.

Hỏi ba câu trước khi quyết

1. Mình muốn nó chạy, hay muốn nó có mặt trong nhà? Hai câu trả lời dẫn tới hai việc khác nhau.
2. Ai trong nhà còn nhớ chuyện của nó? Hỏi trước khi đụng vào, vì có khi đó là thứ người khác đang giữ.
3. Sửa xong thì đặt ở đâu? Sửa rồi lại cất vào kho thì không đáng.

Nếu muốn nó chạy lại

• Tìm thợ quen làm đồng hồ cơ cũ — đây là nghề khác với sửa đồng hồ điện tử.
• Hỏi trước chi phí và thời gian, và hỏi họ dự đoán phải thay gì.
• Hỏi họ có giữ lại linh kiện cũ không — với đồ thừa kế thì phần gốc có giá trị riêng.
• Đừng tự mở máy nếu chưa biết: bụi, dầu sai loại và lò xo bung là ba thứ dễ làm hỏng thêm.
• Chụp ảnh trước khi mang đi, chụp cả mặt sau và bên trong nếu mở được nắp.

Nếu để yên không sửa

• Một cái đồng hồ dừng vẫn là một vật đẹp, và nhiều nhà treo nó như vậy hàng chục năm.
• Lau bụi nhẹ, tránh ẩm và nắng chiếu thẳng.
• Tháo pin nếu là loại dùng pin — pin để lâu chảy nước làm hỏng phần trong.
• Đừng vặn cót hay chỉnh kim khi máy đã kẹt, gãy thêm thì sau này khó sửa hơn.
• Ghi một dòng dán phía sau: của ai, từ năm nào, dừng từ bao giờ.

Đặt lại trong nhà thế nào

• Treo chắc là điều kiện đầu tiên — đồng hồ gỗ cũ nặng hơn vẻ ngoài, và móc cũ có thể đã mục.
• Bắt vào phần tường chắc, dùng nở đúng loại; tường gạch rỗng thì hỏi thợ.
• Không treo trên đầu giường hay trên chỗ ngồi.
• Tránh chỗ nắng chiếu thẳng và chỗ ẩm, hai thứ này làm gỗ nứt và mặt số ố.
• Đồng hồ quả lắc cần treo thật thăng bằng mới chạy đều — chỉnh bằng thước thăng bằng, không chỉnh bằng mắt.

Đồng hồ chạy nhưng sai giờ

• Sai vài phút mỗi tuần là bình thường với máy cơ cũ, không phải hỏng.
• Chỉnh kim theo chiều thuận, và với đồng hồ có chuông thì chờ chuông đánh xong ở mỗi mốc.
• Lên dây đều đặn theo đúng nhịp của máy, đừng lên quá căng.
• Sai nhiều và đột ngột thì mang đi xem, thường là tới lúc cần tra dầu.

Bảo quản khi cất đi

• Nơi khô ráo, không sát tường ẩm, không trên nóc tủ sát mái.
• Bọc bằng vải mềm, không bọc kín bằng nilon vì hơi nước đọng bên trong.
• Quả lắc và dây tạ tháo riêng nếu có, gói cùng một gói và ghi nhãn.
• Không cất trong thùng đè lên nhau — mặt kính vỡ là hỏng phần khó thay nhất.
• Kiểm lại mỗi năm một lần, nhân tiện lau bụi.

Khi trong nhà không thống nhất

• Đồ thừa kế thường có nhiều người thấy mình có phần, dù không ai nói ra.
• Bàn trước khi sửa hay khi mang đi, kể cả khi mình là người đang giữ.
• Chi phí sửa thì nói rõ ai trả, đừng để thành chuyện về sau.
• Một món đồ không đáng để anh em giận nhau — nếu bàn mãi không xong thì cứ để yên, nó đã đứng đó nhiều năm rồi.

Nếu định bán

• Hỏi vài nơi trước khi quyết, giá đồ cũ chênh nhau rất nhiều tuỳ người mua.
• Đừng đánh bóng, đừng sơn lại trước khi hỏi — với đồ cũ thì làm mới có khi làm giảm giá trị.
• Hỏi ý người trong nhà trước, nhất là người lớn tuổi.
• Chụp ảnh kỹ trước khi giao, và giao nhận ở chỗ đông người.
• Cẩn thận với người ép quyết nhanh hoặc trả tiền mặt rồi giục mang đi ngay.

Đồng hồ có chuông và giấc ngủ

• Chuông đánh giờ ban đêm làm nhiều người khó ngủ — hỏi người ngủ gần đó trước khi treo.
• Nhiều máy có nút tắt chuông; hỏi thợ nếu không tìm thấy.
• Treo ở phòng khách hoặc lối đi thường hợp hơn treo trong phòng ngủ.
• Tiếng tích tắc cũng vậy: người thấy dễ chịu, người thấy phiền — không ai sai cả.

Thứ đáng giữ hơn cả cái đồng hồ

Nếu còn người nhớ, hãy ngồi hỏi và ghi lại câu chuyện của nó: mua ở đâu, năm nào, ai tặng ai, treo ở nhà nào. Ghi vài dòng, chụp một tấm ảnh, cất chung với đồ.

Vì cái máy thì thợ giỏi có thể làm chạy lại, nhưng câu chuyện thì mất là mất hẳn.

Câu hỏi thường gặp