Đồng hồ trong nhà: thay pin, bảo dưỡng và khi nào đáng sửa

Hai bài trước nói chỗ treo đồng hồ và chuyện nhịp giờ giấc trong nhà. Bài này nói phần bảo dưỡng — phần quyết định cái đồng hồ còn là đồng hồ hay đã thành vật trang trí.

Rất nhiều nhà có một cái đồng hồ đứng im mấy tháng liền, hoặc chạy sai mà không ai chỉnh. Lúc đó nó còn hại hơn không có: người trong nhà nhìn vào rồi tin nhầm.

Pin — chuyện đơn giản mà hay làm sai

• Thay pin ngay khi đồng hồ bắt đầu chạy chậm, đừng đợi tới lúc đứng hẳn.
• Pin để trong máy sau khi hết rất dễ chảy nước, và nước pin ăn hỏng bộ máy — đây là cách nhiều đồng hồ chết oan.
• Đồng hồ không dùng thì tháo pin ra trước khi cất.
• Dùng đúng loại pin ghi trong máy, đừng chêm loại gần giống.
• Không trộn pin cũ và mới ở đồng hồ dùng nhiều viên.
• Pin cũ bỏ đúng chỗ — nhiều nơi có điểm thu gom pin, đừng bỏ chung rác sinh hoạt.

Chạy sai giờ

1. Sai vài phút mỗi tuần ở đồng hồ pin thường là dấu hiệu pin yếu, thử thay trước.
2. Thay pin rồi vẫn sai thì là chuyện của bộ máy — lúc đó mới tính tới thợ.
3. Kim vướng nhau làm đồng hồ dừng ở một vị trí nhất định mỗi ngày; mở nắp chỉnh lại nhẹ tay.
4. Treo nghiêng cũng làm đồng hồ chạy sai với một số loại — treo cho thăng bằng.
5. Chỉnh giờ thì xoay kim theo chiều tiến, đừng vặn ngược nếu không rõ máy chịu được không.

Chỗ treo ảnh hưởng tới tuổi thọ

• Tránh chỗ nắng chiếu thẳng: mặt số bạc màu và nhựa giòn.
• Tránh chỗ ẩm như sát nhà tắm hoặc tường hay thấm.
• Tránh ngay trên bếp — dầu mỡ bám vào mặt kính và len cả vào máy.
• Tránh chỗ rung: sát cửa hay đóng mạnh, hoặc trên tường có máy chạy.
• Treo chắc: móc phải chịu được hơn trọng lượng đồng hồ nhiều lần, nhất là đồng hồ lớn.

Lau chùi

• Lau bụi mặt ngoài bằng khăn khô mềm, thường xuyên là đủ.
• Không xịt nước hay dung dịch thẳng vào mặt đồng hồ — xịt lên khăn rồi lau.
• Không mở máy ra thổi bụi nếu không biết việc; bụi thổi vào sâu hơn.
• Mặt kính xước thì để vậy; đánh bóng tại nhà thường làm mờ thêm.
• Vỏ gỗ thì lau khô, tránh nước đọng ở chân đế.

Đồng hồ cơ và đồng hồ quả lắc

• Lên dây theo lịch đều đặn, thường là hằng ngày hoặc hằng tuần tuỳ máy.
• Lên tới khi thấy nặng tay thì dừng, đừng cố thêm.
• Quả lắc cần treo thật thăng bằng mới chạy đều; lệch một chút là dừng sau vài giờ.
• Loại này cần thợ bảo dưỡng định kỳ — dầu trong máy khô theo năm tháng, và chạy khô là mòn.
• Đừng tự tra dầu: sai loại dầu hại hơn không tra.
• Di chuyển thì khoá quả lắc hoặc tháo ra, đừng xách đi nguyên trạng.

Đồng hồ trong nhà nhiều phòng

• Đồng hồ lệch giờ nhau là chuyện gây bực âm ỉ trong nhà — mỗi phòng một giờ thì không ai tin cái nào.
• Chỉnh cả nhà cùng một lượt, mỗi tháng một lần, theo một nguồn giờ chuẩn.
• Lấy điện thoại làm chuẩn vì nó tự đồng bộ giờ.
• Đồng hồ nào sai quá nhiều lần thì thay hoặc bỏ, đừng để nó gieo nhầm giờ.
• Phòng ngủ thì chọn loại chạy êm — tiếng tích tắc làm nhiều người khó ngủ.

Khi nào đáng mang đi sửa

1. Đồng hồ pin phổ thông hỏng máy — thường thay máy rẻ hơn sửa, hỏi thợ trước.
2. Đồng hồ gỗ đẹp hoặc đồ gia đình thì đáng sửa, kể cả tốn công tìm thợ.
3. Đồng hồ cơ và quả lắc gần như luôn đáng bảo dưỡng nếu vỏ còn tốt.
4. Hỏi báo giá trước và hỏi luôn thời gian; đồ cũ đôi khi phải chờ linh kiện.
5. Chụp ảnh trước khi giao, cả mặt trước và mặt sau.
6. Hỏi thợ luôn cách chăm sau này: bao lâu bảo dưỡng một lần, loại pin nào hợp, có gì cần tránh.

Cất khi không dùng

• Tháo pin — nhắc lại vì đây là lỗi phổ biến nhất.
• Bọc chống bụi và để chỗ khô, không để dưới nền nhà.
• Không chồng đồ lên; mặt kính chịu lực kém hơn nhìn thấy.
• Ghi một mẩu giấy dán kèm: mua năm nào, đã sửa gì, pin loại gì.

Một cái đồng hồ chăm đúng thì chạy rất nhiều năm, và phần lớn công chăm nằm ở hai việc rất nhỏ: thay pin sớm, và treo đúng chỗ. Hai việc đó làm được thì hầu như không phải làm gì thêm.

Câu hỏi thường gặp