Đèn trong nhà: chọn loại nào cho phòng nào
Phần ánh sáng tự nhiên đã nói ở chuyên mục khác. Bài này chỉ nói về đèn — thứ quyết định cảm giác căn nhà từ chiều tối trở đi, tức là phần lớn thời gian cả nhà ở trong đó.
Nguyên tắc gốc: ba tầng, không phải một
Sai lầm phổ biến nhất là mỗi phòng đúng một đèn trần. Khi đó phòng chỉ có hai trạng thái: sáng trưng hoặc tối om.
Ba tầng nên có:
- Sáng chung — đèn trần, dùng khi cần thấy rõ toàn phòng: dọn dẹp, tìm đồ, đông người.
- Sáng khu vực — đèn cây, đèn tường, đèn thả. Đây là tầng dùng nhiều nhất buổi tối và cũng là tầng hay thiếu nhất.
- Sáng cho việc — đèn bàn đọc sách, đèn dưới tủ bếp, đèn gương.
Có ba tầng thì phòng dùng được vào nhiều tình huống, và buổi tối dễ chịu hơn hẳn — điều này áp dụng cho mọi phòng, không riêng phòng khách.
Màu ánh sáng: ấm hay trắng
Cách chọn thực tế theo việc diễn ra trong phòng:
- Ánh sáng ấm — phòng ngủ, phòng khách buổi tối, phòng ăn. Dễ chịu và hợp với lúc thư giãn.
- Ánh sáng trung tính hoặc hơi trắng — bếp, chỗ làm việc, nhà tắm khi cần soi rõ.
Điều đáng nhớ đã nói ở bài về ánh sáng: ánh sáng trắng mạnh buổi tối khiến nhiều người khó vào giấc. Nên nếu nhà chỉ đổi được một chỗ, đổi bóng phòng ngủ sang ánh sáng ấm là chỗ đáng đổi nhất.
Chống chói — điều ít ai nghĩ tới
Chói không phải do đèn quá sáng mà do nhìn thấy trực tiếp nguồn sáng. Hai phòng cùng độ sáng, phòng nào để lộ bóng đèn trần trụi thì khó chịu hơn hẳn.
Cách xử:
- Chụp đèn hoặc khuếch tán che nguồn sáng khỏi tầm mắt.
- Đèn hắt lên trần rồi trần phản xạ xuống — ánh sáng rất dịu, hợp phòng khách.
- Đèn âm trần có góc chiếu hướng vào tường thay vì chiếu thẳng xuống chỗ ngồi.
Những chỗ cần đèn riêng
Bốn chỗ mà đèn trần gần như luôn không đủ:
- Mặt bếp — người nấu đứng quay lưng ra đèn trần nên tự che mất sáng. Đèn dưới tủ bếp giải quyết triệt để.
- Gương nhà tắm — đèn từ trên đổ xuống tạo bóng trên mặt. Đèn hai bên gương tốt hơn.
- Chỗ đọc sách — cần sáng tập trung mà không phải bật cả phòng.
- Cầu thang và lối đi ban đêm — đèn thấp hoặc đèn cảm biến, đủ thấy chân mà không chói mắt.
Công tắc: chỗ đặt quan trọng như đèn
- Công tắc hai đầu cầu thang và hai đầu hành lang dài — không phải đi hết đoạn tối mới tắt được.
- Công tắc phòng ngủ trong tầm với từ giường — hoặc thêm một đèn nhỏ cạnh giường.
- Tách công tắc theo nhóm để bật được từng khu thay vì bật cả phòng.
Với nhà đang xây hoặc sửa, đây là những thứ tốn rất ít lúc đi dây mà tiện suốt nhiều năm.
Vài điều thực tế khi mua
- Xem thông số độ sáng chứ không chỉ công suất — với đèn tiết kiệm điện, công suất không còn nói lên độ sáng như đèn đời cũ.
- Mua cùng loại cho cùng một phòng — trộn nhiều màu ánh sáng trong một phòng nhìn lộn xộn.
- Đèn có thể điều chỉnh độ sáng hữu ích ở phòng khách và phòng ngủ, nếu công tắc và bóng tương thích.
Phần theo nếp phong thủy
- Nhà đủ sáng được xem là tốt — trùng với thực tế; góc tối lâu ngày cũng là góc ẩm và bị bỏ quên.
- Không để bóng đèn hỏng lâu không thay — nếp khuyên vậy, và về thực tế thì đèn hỏng để đó là chỗ dần không ai dùng tới.
- Đèn ở lối vào được nhắc nhiều — vừa là nếp vừa là chuyện an toàn đã nói ở bài lối vào.
Với chuyên mục này thì nhận xét chung vẫn đúng: phần lời khuyên về ánh sáng là phần phong thủy và lẽ thường đồng thuận gần như hoàn toàn.
Đèn cho nhà có người lớn tuổi
Nhóm này cần nhiều sáng hơn người trẻ để nhìn rõ cùng một vật, và cũng nhạy với chói hơn. Hai nhu cầu này nghe mâu thuẫn nhưng giải được:
- Tăng độ sáng chung nhưng bằng nhiều nguồn dịu thay vì một nguồn mạnh.
- Đèn ở mọi lối đi ban đêm — hành lang, cầu thang, đường tới nhà vệ sinh. Đây là biện pháp chống té ngã rẻ nhất.
- Tránh chuyển đột ngột từ tối sang sáng — mắt người lớn tuổi thích nghi chậm hơn. Đèn ngủ mờ ở lối đi giúp nhiều.
- Công tắc dễ tìm trong tối — loại có đèn báo nhỏ hoặc dạ quang.
Đây là nhóm việc mà chi phí rất nhỏ so với hậu quả của một lần té ngã.